Phrasal Verbs Soruları Nasıl Çözülür?

Reklam Alanı 4

Deyim-Fiil / Phrasal Verbs Soruları Nasıl Çözülür?

Deyim-fiiller konusu herkesin canını sıkar. Bu sorunun çözümü için aşağıdaki öneriyi yapıyorum.

DEYİM FİİLLERDE (PHRASAL VERBS) EYLEMİN YÖNÜ
Tüm diller birbirine benzer. Ancak bu tıpatıp benzerlik değildir. Aynı dil ailesinden olan diller arasında bile önemli farklar olabilir. İngilizce’yi diğer pek çok dilden farklı kılan yapılardan birisi de ilgeçli veya deyimsel fiiller diye adlandırılan bileşik yapılı fiillerdir. Çünkü bu fiiller bir fiil kökü ve bir veya iki ilgeçten (up, down, etc) oluşur. Yapısal farklılıklarının yanında anlamsal açıdan da bir farklılık içerdikleri için İngilizce öğrenen pek çok kişinin işini zorlaştıran sözcüklerdir bunlar. İster isim, ister sıfat isterse belirteç olsun diğer tüm sözcük¬leri ezberlemek ne kadar kolaysa bunları ezberlemek te o kadar zordur. Kuşkusuz bunun en önemli sebe¬bi anlamını zaten bildiğimiz fiil kökündeki sözcük, bu kez bir ilgeçle bir araya gelerek farklı anlamda yeni bir sözcük oluşturmaktadır. Çoğu zaman da bu yeni anlam, bildiğimiz anlamdan çok farklı olmaktadır. Örne¬ğin, “look up” sözlükten bir sözcüğün anlamına bakmak anlamına gelir ancak “look down”, küçümsemek/ aşağılamak demektir. “look down” bir anlamda yine bir bakma eylemini çağrıştırmaktadır. Ama bunu dolaylı olarak ifade ettiği için yabancı bir öğrencinin bunu al¬gılaması zor olmaktadır.
Peki o zaman her sınavda karşımıza çıkan bu sorunu nasıl halledeceğiz? Bunun bir yolu yok mudur? Vardır elbette. İnsan dili, insan aklının bir ürünüdür. Bir dilde bu tür sözcükler oluştururken mutlaka anlamlı bir yakıştırma aracı kullanılır. “Look down”, ve Türkçe karşılığı “aşağılamak” hem Türkçe’de hem İngilizce’de “kü-çümseme” kavramını aynı yolla çağrıştırıyor. Yani karşısındakini aşağı-down bir konuma indiriyor. Aynı şekilde, müjdeli bir haber beklerken, kötü bir haber alan kişinin omuzları çöker yani “let down” olur. Bir araba veya çalışmakta olan bir makine “arızalanınca bu da aşağı doğru bir eylemi çağrıştırdığından “break down” yapar.
Fiil köklerinde İngilizce ve Türkçe arasında kuşkusuz buna benzer durum sayısı çok değildir. Örneğin biz ‘arkadaş olmak’ derken, İngilizler ‘make friends’ der. Ancak yaşadığımız bir eylemde ‘eylemin yönü’ çoğunlukla aynıdır. Örneğin bir İngiliz’in de Türkün de canı sıkılınca “off” çeker. Bu havaya ve(ya) uzağa doğru bir harekettir. O nedenle uçak havalanırken “take off” yapar, yolcularını uğurlarken bizler “see off” yaparız. Yolculuğa çıkanlar da “set off” yapmıştır. Yani bizden uzaklaşmaktadırlar. Bir şeyi ileri bir tarihe ertelerken, yani ileri bir zaman dilimine koyarken “put off” yaparız.
Kurmak anlamına gelen “set up”, oluşmak anlamına gelen “make up”, ve bir spora vs başlamak anlamına gelen “take up”, her sabah uyanıp kalkarken (wake up/get up) yaptığımız gibi hep yukarı yönlü bir eylemi çağrıştırırlar. Büyüme eylemi (bring up, grow up) de yukarıya doğru olur.
Sözün özü deyimsel fiillerin çok büyük bir kısmının oluşturulma mantığı böyledir. Anlamlarını ezberlemek çok zor olduğundan sınav sırasında soru cümlesi oku¬narak orada geçen eylemin yönü belirlenir. Buna göre seçeneklerden hangisinde bunu çağrıştıran ilgeç (up, down, etc) varsa doğru cevap %100 olmasa da buna yakın sıklıkla o olmaktadır. Aşağıda değişik sınavlarda daha önce sorulmuş deyimsel fiil sorularının neredeyse tamamı vardır. Bu örneklerin tamamına yakını bu yaklaşımla, 3-5 tanesi de fiil kökü yardımı ile yapılabilmektedir. Kuşkusuz burada diğer soruları çözmemize de yardımcı olan ve ezberlenmeleri konusunda bize bileşik fiiller gibi zorluk çıkarmayan sözcüklerin çok önemli katkısı olmaktadır. Yani öncelikle soru cümlesinde ne olup bittiğini anlamamız önemlidir. Cümleyi doğru çevirirsek, soruda eksik bırakılan deyim-fiilin Türkçe’deki karşılığı ağzımızdan kendiliğinden çıkmaktadır. Buradan cümlede geçen olayın yönü belirlenerek seçeneklerde buna uygun “up, down, in, out, off, vb” bir ilgeç aranır.

Örnek 1
The country’s Minister for Development couldn’t get much work done today because there were so many visitors to ___.
(KPSS 2006 Soru 6) A) come across B) find out C) lead on D) leave out E) show around

“Gelişme bakanı bugün çok iş yaptıramadı çünkü gezdirmesi (etrafta dolaştırması) gereken çok sayı¬da ziyaretçisi vardı”, şeklinde çevrilen bu cümlede eksik kelime bize E seçeneğindeki “around-etraf” sözcüğünü çağrıştırıyor.

Örnek 2
He’s basically a very reliable person so you can be sure he’ll soon ____ this disappointment.
(KPDS 1996 Kasım Soru 7) A) make out B) put through C) get over D) look up E) fall through

“Temel olarak sağlam ve güvenilir bir kişidir. Yakında bu sıkıntının üstesinden geleceğinden emin olabilirsiniz”, şeklinde çevrilebilecek olan bu sorun yanıtı C seçeneğinde bulunan “over” sözcüğü, ‘üstesinden gelme’ eylemini hatırlatıyor.

Örnek 3
Historically, the development of capitalism has ___ several phases, following the period of feudal organization of society.
(ÜDS Sosyal 2009 Ekim Soru 5) A) taken after B) called in C) brought forward D) gone through E) turned down

Kapitalizm, tarihsel gelişmesini derebeylik döneminden sonra pek çok aşamadan geçerek gerçekleştirmiştir. Birşeyin içinden/arasından geçmeyi ‘through’ sözcüğü anlatır. Bu nedenle doğru seçenek D’dir.

Son KPSS İngilizce testinde, bu kuralı bilmeden yapılması zor olan bir deyim-fiil sorusu vardı:

  1. In Britain, thieves, acting as tourists, ———- a Leonardo da Vinci masterpiece worth around $50 million.
    A) turned down B) broke down C) made up
    D) made off with E) put up with
  2. Deyim-fiil sorularında cümleyi okuyor eylemin ne yönde yapıldığına bakıyorduk. Burada turist gibi davranan hırsızlar Leonardo da Vinci’nin 50 milyon dolar değerinde bir tablosunu çalışmışlar. Bu işi yapan kişiler olay yerinden hızla uzaklaşır. Yani kalkan bir uçak nasıl “take off” yapıyorsa hırsızlarda “off”, yani uzaklaşma yapmışlar. Bu sözcük yalnızca D seçeneğinde var. Diğer deyim fiiller, geri çevirmek, bozulmak, uydurmak, baş etmek, anlamına gelir.
    Cevap D.


B. Sami Dilman

Reklam Alanı 5

Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.

YDS Sınavı 2017 Sonbahar Dönemi
17 Eylül 2017 Pazar

Üye OlŞifremi Unuttum

Popüler Yazılar
YDS Önemli Linkler